Năm 1986, Việt Nam đã bắt tay vào một cuộc cải cách kinh tế đã thành công khi đưa nền kinh tế đất nước từ hoạch định tập trung lên một nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa gắn với đầu tư. Trong suốt thời kỳ này, ASEAN đã trở thành một đối tác thương mại ngày càng quan trọng đối với Việt Nam.

Nguồn ảnh: Internet

Việt Nam tham gia CEPT AFTA vào năm 1995 và đã cam kết tham gia vào quá trình hội nhập kể từ khi gia nhập. Cụ thể, Việt Nam đã tham gia Chương trình CEPT thông qua Nghị định thư về việc tham gia Hiệp định về Chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung cho Khu vực Thương mại Tự do ASEAN của nước CHXHCN Việt Nam. Trong Nghị định thư về gia nhập Việt Nam cam kết:

•    Mở rộng, trên cơ sở đối ứng, các tối huệ quốc và đối xử quốc gia về thuế doanh thu, thuế cho hàng xa xỉ hay thuế tiêu thụ đặc biệt, xác định tỷ giá, quản lý ngoại hối và các biện pháp khác đối với các nước AMSs;

•    Giảm thuế còn khoảng 0-5% bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 1996 đến ngày 1 tháng 1 năm 2006.

•    Thực hiện từng bước với các sản phẩm được tạm thời loại trừ trong năm đều nhau bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 1999 đến ngày 1 tháng 1 năm 2003;

•    Thực hiện từng bước với các sản phẩm nông nghiệp được tạm thời loại trừ trong năm đều nhau bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2000 đến ngày 1 tháng năm 2006.

Căn cứ nghĩa vụ của mình theo Hiệp định CEPT, Việt Nam cam kết loại bỏ tất cả thuế nhập khẩu các sản phẩm bao gồm trong IL của Việt Nam vào năm 2015, có thể linh hoạt cho đến năm 2018.

Ngoài ra, Việt Nam cam kết thực hiện từng bước theo Chương trình CEPT "sản phẩm nhạy cảm" của Việt Nam bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2004 nhưng không quá ngày 1 tháng 1 năm 2006 và sẽ hoàn tất lộ trình ngày 1 tháng 1 năm 2013. Liên quan đến sản phẩm đường, Việt Nam cam kết hoàn thành việc loại bỏ dần trong ngày 1 tháng 1 năm 2010. Việc giảm dần thuế cho những "sản phẩm nhạy cảm" về nguyên tắc phải được hoàn tất vào ngày 1 tháng 1 năm 2010.Tuy nhiên, Việt Nam không bao gồm bất kỳ mục hàng nào trong HSL. Việt Nam phải loại bỏ tất cả hạn chế định lượng và các hàng rào phi thuế quan khác về sản phẩm nhạy cảm vào ngày 1 tháng 1 năm 2013.

Việt Nam có 26 dòng thuế quan là "sản phẩm nhạy cảm" và chủ yếu bao gồm trong các sản phẩm chưa qua chế biến nông nghiệp, bao gồm: thịt gia cầm và sản phẩm thịt, một số hoa, trái cây cam quýt, gạo và đường.

Liên quan đến các "lĩnh vực ưu tiên", Việt Nam phải loại bỏ thuế quan theo CEPT-AFTA vào ngày 1 tháng 1 năm 2012 (theo các trường hợp ngoại lệ áp dụng cho các "lĩnh vực ưu tiên" riêng như đã nêu trong các Nghị định thư ngành). Ngoài ra, Việt Nam đã cam kết loại bỏ các NTBs theo lịch trình nêu trên.

Việt Nam chuyển các mục hàng còn lại trong các TEL và SL vào ngày 1 tháng 1 năm 2006. Đến nay, Việt Nam không có nhiều sản phẩm hơn trong TEL và SL.

Các nước AMSs đã gần như hoàn thành cam kết cắt giảm thuế quan của họ với hơn 90% các dòng thuế trong IL của từng nước AMSs xuống khoảng 0-5%. Các dòng thuế trung bình theo CEPT trong năm 2007 là 2,7% ở ASEAN và% 4,2% đối với Việt Nam, bằng khoảng một phần ba so với năm 1995. Mức thuế trung bình của Việt Nam đã giảm từ 12,3% năm 1996 xuống còn 4,2%  năm 2007.

Một báo cáo chỉ ra rằng tác động của CEPT đã không có hiệu quả đối với Việt Nam, nước có hoạt động giao thương với ASEAN vẫn ở khoảng 22% đến 26% trong nhiều năm. Báo cáo đề cập đến số liệu thống kê chỉ ra rằng từ năm 1998 đến 2003, thị phần của ASEAN-5 (trong trường hợp này là viết tắt đề cập đến các thành viên ban đầu, tức là, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan) trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam giảm từ 22,2% năm 1996 xuống còn 13,4% vào năm 2003, và rằng thị phần của ASEAN-5 trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam đã giảm từ 26,1% năm 1996 xuống 22,8% vào năm 2003. Từ năm 2004 đến 2006 thương mại của Việt Nam với ASEAN đã tăng lên. Trong năm 2008, 16,2% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam là sang ASEAN và 24,5% lượng hàng nhập khẩu trong nội bộ ASEAN là có xuất xứ từ Việt Nam. Thương mại nội khối ASEAN của Việt Nam lên tới 20% tổng thương mại của Việt Nam.