Tại Hội nghị Quốc tế Việt Nam học lần thứ 3, diễn ra vào đầu tháng 12/2008, trong khi các nhà Việt Nam học khác mang tới những bản tham luận, thì Daria Mishukova, nhà Việt Nam học tuổi 30, đến từ thành phố cảng Vladivostok ở Viễn Đông, mang cả một cuốn sách về Việt Nam để giới thiệu.

Đó là cuốn “Hành trình đến đất nước Con Rồng Cháu Tiên” bằng tiếng Nga, được xuất bản đầu năm 2007, và nhanh chóng nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của các học giả, các nhà ngoại giao và cả giới kinh doanh du lịch. Tạp chí Thương Trường đã có cuộc trao đổi với chị Daria Mishukova xung quanh cuốn sách này.

Daria Mishukova cho biết: Cuốn sách được viết trên cơ sở những trải nghiệm của tôi từ chuyến hành trình xuyên Việt qua các địa phương như Lào Cai, Quảng Ninh, Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Thuận, Lâm Đồng, TP. HCM...Tôi nghĩ độc giả của cuốn sách này bao gồm giới kinh doanh quan tâm đến những dự án đầu tư vào Việt Nam, khách du lịch quốc tế đến Việt Nam, giới ngoại giao sang Việt Nam công tác, hay đại diện của các tổ chức quốc tế, nói chung là bất cứ ai quan tâm đến Việt Nam.

Ngoài ra, qua cuốn sách của mình, tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng, song song với phát triển kinh tế, phải coi trọng giữ gìn và phát triển văn hóa dân tộc. Vì văn hóa có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển nhiều lĩnh vực quan trọng trong kinh tế như đầu tư, ngoại thương và du lịch.

Chị có thể nói cụ thể hơn?

Muốn thu nhận được tiền vốn của nhà đầu tư nước ngoài thì cần phải giới thiệu sao cho nhà đầu tư, trong con mắt của mình, nhìn thấy những triển vọng, tính hiệu quả kinh doanh, và sức hấp dẫn của dự án. Như vậy, phải biết những nét về tâm lý, mà những yếu tố tâm lý này đều nằm trong văn hóa. Muốn bán sản phẩm của mình tại thị trường nước ngoài thì phải biết môi trường kinh doanh nước đó, cấu trúc cung cầu tại nước đó, nhu cầu và sở thích của người tiêu dùng ở đó. Những yếu tố này đều nằm trong văn hóa.

Ngoài ra, muốn thu hút được khách quốc tế đi du lịch, tham quan đất nước mình, thì phải biết giới thiệu được cái hay cái đẹp của mỗi địa phương, và quan trọng phải biết giới thiệu một cách thuyết phục nhất. Những yếu tố này cũng nằm trong phạm vi văn hóa.

Chị mất bao lâu để hoàn thành cuốn sách này?

Tôi ngồi từ sáng đến tối ở Hà Nội, trong một phòng ở Khách sạn Thắng lợi, trong vòng 3 tháng để viết cuốn sách này. Đó là mùa hè năm 2006.

Để có thể hoàn thành cuốn sách này trong vòng 3 tháng, tôi đã phải dành hơn 10 năm để học tiếng Việt, để nghiên cứu về Việt Nam, viết luận án tiến sĩ. Tôi đã đọc không biết bao nhiêu cuốn sách về Việt Nam không chỉ bằng tiếng Việt, hay tiếng Nga, mà còn cả tiếng Anh, tiếng Pháp nữa.

Trước khi viết, tôi đã dành 3 tuần lễ để đi một số địa điểm ở cả ba miền, để chụp những bức ảnh cần thiết, cũng như gặp các chuyên gia ở các sở ngoại vụ, chuyên gia về du lịch, cũng như các nhà nghiên cứu về văn hóa Việt Nam.

Chị đã có kế hoạch dịch cuốn sách này sang tiếng Việt chưa?

Giáo sư Lê Văn Nhân, Chủ nhiệm khoa Nga của Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, rất thích cuốn sách này, và đang cố gắng tìm một cơ quan, hay nhà tài trợ để dịch cuốn này sang tiếng Việt. Ông đã nói rằng nếu không dịch cuốn này sang tiếng Việt là một tội ác.

Những cuốn sách viết về Việt Nam bằng tiếng Nga như cuốn của chị có nhiều không?

Cho đến nay chủ yếu sách viết về Việt Nam là sách chuyên đề, công bố nghiên cứu của các nhà Việt Nam học người Nga, và đối tượng độc giả thường là các chuyên gia của những chuyên môn hẹp. Ngoài ra còn có những cuốn sách hướng dẫn du lịch do các nhà báo viết. Tuy nhiên, do không có điều kiện tìm hiểu kỹ, nên sách của họ có nhiều thông tin chưa chính xác, không phản ảnh đầy đủ, hay giải thích không đúng về những hiện tượng trong văn hóa Việt Nam.

Có lẽ, lợi ích trước mắt của cuốn sách là phục vụ các du khách Nga?

Đâu chỉ có vậy. Tôi đang có kế hoạch dịch cuốn sách này sang tiếng Anh, và như vậy không chỉ du khách Nga được lợi. Tuy nhiên, về mặt giá trị thì chưa hẳn, bởi nếu có những doanh nhân nào đó đọc cuốn sách này, và với những thông tin thu được từ cuốn sách sẽ là yếu tố cuối cùng để họ quyết định đầu tư vào Việt Nam, thì cái lợi lớn hơn nhiều.

Tại sao chị lại chọn tiếng Việt để học, và sau này theo ngành Việt Nam học?

Tôi chọn học tiếng Việt, vì nghĩ rằng số người chọn học tiếng Việt rất ít, nên khi ra trường có thể trở thành một chuyên gia hiếm hoi về tiếng Việt, và dễ xin việc. Sau khi tốt nghiệp trường đại học, tôi thi tiếp làm nghiên cứu sinh, đồng thời làm việc cho chi nhánh của công ty Việt Nam tại thành phố này. Tôi bắt đầu giảng dạy đại học, sau đó làm phó chủ nhiệm khoa Ngữ văn Nam Á và Đông Nam Á. Tuy nhiên, tôi đã xin nghỉ việc tại trường đại học năm 2007, và chuyển sang làm việc tại một công ty xuất nhập khẩu tư nhân, phụ trách mảng thị trường Việt Nam.   

Và chị thôi không theo đuổi ngành Việt Nam học nữa?

Không phải thế. Tôi gặp một số khó khăn trong việc bảo vệ luận án tiến sĩ, bởi giáo sư hướng dẫn đã kéo dài thủ tục bảo vệ luận án. Đồng thời, năm 2007 là năm cuốn sách được xuất bản, tôi muốn dành nhiều thời gian cho việc giới thiệu cuốn sách tại các cuộc triển lãm, các cuộc hội thảo về Việt Nam ở Nga. Có một lý do nữa là lương giảng viên đại học ở Nga tương đối thấp. Lương khởi điểm của một giảng viên đại học chỉ chừng 150 USD.

Có một điều khác biệt là khi đi dạy, tôi truyền bá kiến thức cho một số không nhiều sinh viên, còn khi không đi dạy nữa tôi vẫn tiếp tục truyền bá kiến thức về Việt Nam cho các độc giả, tức là gấp mấy trăm lần số sinh viên của tôi.

Bản thân công việc kinh doanh có lợi gì cho việc nghiên cứu Việt Nam của chị không?

Ít nhất một ngày tôi gửi 20 e-mail sang Việt Nam và cũng nhận ít nhất là chừng đó từ Việt Nam, và gọi ít nhất là 5 cuộc điện thoại sang Việt Nam.  Đó là chưa kể những chuyến sang Việt Nam đàm phán với các đối tác. Tôi nghĩ công việc kinh doanh này giúp tôi bổ sung cho mình những kiến thức kinh doanh với Việt Nam, kinh nghiệm giao tiếp, đàm phán với đối tác người Việt. Tôi nghĩ trong những lần tái bản tới, tôi sẽ tiếp tục bổ sung những kiến thức liên quan tới kinh doanh này vào cuốn sách.

HUỲNH PHAN