Doanh nghiệp loay hoay dùng “đòn bẩy”?!

Gần đây, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương tổ chức Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” với kế hoạch tổ chức lại thị trường nội địa với một số chính sách, biện pháp kích cầu nội tiêu, thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ hàng trong nước và giảm nhập siêu. Điều này đã và đang tạo ra hành lang thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, các doanh nghiệp sẽ sử dụng đòn bẩy này như thế nào?

Cần sự phối hợp đồng bộ

Để kích thích tiêu dùng hàng nội địa cần có sự phối hợp đồng bộ bên cạnh việc đẩy mạnh công tác tổ chức thông tin, tuyên truyền, vận động, làm cho người tiêu dùng trong nước và ngoài nước nhận thức đúng khả năng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp  Việt Nam. Theo đó, các cơ quan, đơn vị và tổ chức chính trị - xã hội sử dụng hàng hóa nội địa khi thực hiện mua sắm công. Các doanh nghiệp, người sản xuất, kinh doanh trong nước khi triển khai thực hiện các dự án, công trình sử dụng các trang thiết bị, nguyên vật liệu nội địa và dịch vụ có chất lượng tương đương hàng ngoại nhập để sản xuất và kinh doanh. Rà soát, ban hành bổ sung luật pháp, cơ chế, chính sách bảo vệ thị trường người tiêu dùng trong nước, sản xuất trong nước không trái với các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới, khuyến khích và định hướng tiêu dùng của nhân dân; kiểm soát chặt chẽ việc chi tiêu của các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng nguồn ngân sách quốc gia; xử lý nghiêm những đơn vị, cá nhân không gương mẫu thực hành tiết kiệm, lãng phí trong chi tiêu.

Ban Chỉ đạo Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” sẽ tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp trong một số hoạt động: tổ chức điều tra, khảo sát thị trường, điều tra người tiêu dùng, mạng lưới phân phối, tổ chức hội thảo, triển lãm, hội chợ sản phẩm hàng hóa của người Việt Nam; hỗ trợ đưa hàng Việt Nam về bán ở nông thôn, các khu công nghiệp, khu chế xuất; xúc tiến thương mại trên thị trường nội địa, tăng cường hệ thống phân phối bán lẻ, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, nông thôn; sản xuất hàng hóa, dịch vụ có chất lượng cao và xây dựng thương hiệu cho hàng hóa, dịch vụ Việt Nam. Tiếp tục đổi mới công tác quản lý, chấn chỉnh các hoạt động quản lý thị trường, hải quan, thuế; công bố thường xuyên, kịp thời các tiêu chuẩn về chất lượng, giá cả sản phẩm, hàng hóa Việt Nam sản xuất và hàng ngoại nhập trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là các loại sản phẩm, hàng hóa liên quan trực tiếp đến đời sống con người, như lương thực, thực phẩm; xử lý nghiêm hành vi vi phạm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Cùng với việc ưu tiên cho những thương hiệu do người Việt Nam làm chủ, vấn đề quản lý tốt thị trường để tránh tình trạng hàng giả là hàng Việt Nam là điều rất quan trọng vì nếu không sẽ kích cầu nhầm cho các mặt hàng nhái.

Trên thực tế, Bộ Công Thương trong chiến dịch khuyến khích “Người Việt dùng hàng Việt” đã phối hợp khá tốt với các nhà phân phối lớn tổ chức Tuần lễ hoặc Ngày tiêu dùng hàng Việt Nam. Các hoạt động này nằm trong kế hoạch tổ chức lại thị trường nội địa với một số chính sách, biện pháp kích cầu nội tiêu, thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ hàng trong nước và giảm nhập sioanh nghiệp dùng “đòn bẩy” ra sao?

Hiện nay, tình trạng hàng kém chất lượng, giá thành cao, chế độ hậu mãi, bảo hành thấp, tính cạnh tranh yếu vẫn xảy ra ở nhiều mặt hàng trong nước khiến người tiêu dùng mất lòng tin. Lấy một ví dụ là khi nhìn vào thị trường dệt may trong nước sẽ dễ nhận thấy, các hãng đồ “hiệu” và hàng Trung Quốc chiếm cả phân khúc cao và thấp, còn hàng Việt thì vẫn “loanh quanh” ở đâu đó… Các chuyên gia kinh tế cho rằng, trong xúc tiến thương mại, quan trọng nhất là khâu truyền thông, thông tin và giới thiệu hàng Việt Nam ở trên các phương tiện truyền thông đại chúng (trong đó thế mạnh là truyền hình)  nhưng các doanh nghiệp trong nước xem ra vẫn yếu thế. Phần vì các doanh nghiệp, nhất là các công ty liên doanh có nhiều tiền thì quảng cáo mạnh hơn, thậm chí họ có thể chi ra hàng ngàn USD cho clip quảng cáo, cho người đại diện sản phẩm… Còn doanh nghiệp Việt thì tiền không có nên vẫn ở trong vòng luẩn quẩn.

Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa vấn đề truyền thông quảng cáo quyết định việc kích cầu hàng nội địa. Bởi xét cho cùng, dù có quảng cáo hay đến mấy nhưng chất lượng dở thì cũng không tồn tại lâu bền được. Ngoài ra, không ai xúc tiến thương mại thay cho doanh nghiệp tốt bằng chính doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp nào chỉ trông chờ vào cơ chế của Nhà nước, chờ người khác đi bán hàng cho mình thì doanh nghiệp đó trước sau sẽ chết. Bởi vậy, khi cơ chế đã có, vấn đề mấu chốt để kích cầu tiêu dùng hàng nội địa đều do doanh nghiệp sẽ dử dụng “đòn bẩy” này như thế nào?

Rõ ràng, hàng “made in Vietnam” có thế mạnh về giá, phù hợp nhu cầu bình dân của đại đa số người dân, mạng lưới phân phối rộng khắp (siêu thị, chợ...). Tuy nhiên lại có nhiều hạn chế như: tính ổn định của chất lượng, tính minh bạch của xuất xứ, mẫu mã, kiểu dáng nghèo nàn... Để có chiến lược phát triển dài hơi, doanh nghiệp phải tự thay đổi mình bằng cách sản xuất hàng chất lượng cao, kiểu dáng tốt hơn nữa, giá cả phù hợp và duy trì được tính ổn định, quảng cáo trung thực, đổi mới phong cách phục vụ và chế độ hậu mãi. Một yếu tố quan trọng khác là doanh nghiệp phải luôn nắm bắt và phân tích kỹ lưỡng về sở thích, văn hóa tiêu dùng của người Việt. Nếu làm được như vậy, chắc chắn không cần dùng biện pháp thẻ khuyến mãi, giảm giá thì người tiêu dùng vẫn ưu ái với hàng Việt Nam.

Theo những nghiên cứu gần đây, các doanh nghiệp trong nước do quá “chay đua” để xuất khẩu mà bỏ quên mất thị trường nông thôn - chiếm khoảng 70% dân số Việt Nam. Ở thị trường nông thôn hiện nay vẫn chưa thấy xuất hiện những thương hiệu lớn, chủ yếu vẫn là các mặt hàng cấp thấp, không nhãn hiệu. Đây là thời điểm tốt nhất phải tập trung khai thác thị trường nông thôn; cần tăng lượng hàng dự trữ để đảm bảo cung ứng đủ và kịp thời cho người tiêu dùng…